Oyundan sonra bir sahneyi birlikte çözmek

Oyun biter, merdiven sohbeti başlar. Biri beğendim der, öteki hiç olmadı. İki cümle de çabuk kapanır. Kapanan hüküm, sahneyi konuşmaz. Konuşmak için tek bir an seçmek yeter. Seçilen an, bütün oyunu çözmek zorunda değildir. Çözülen yer, sohbeti ayakta tutar.

Hükmü geciktirin

Kapıda hemen puan vermeyin. Puan, eleştiri yazısında da kısa bir işarettir. Arkadaşınızla konuşurken daha da aceleci durur. Önce bir sahne söyleyin. Kim sustu, hangi eşya yer değiştirdi, hangi cümle yarım kaldı? Üçünden biri, beğeniden daha çok kapı açar.

Yanınızdaki kişi başka bir an seçebilir. Seçim ayrışırsa yarışmayın. İki an, iki koltuğun gördüğü iki oyundur. Aynı gece bile bu mümkündür.

Tek sahne

Bütün metni özetlemeye kalkmayın. Özet, sonu da başı da ezer. Bir kapı seçin. Kapının önünde kim duruyordu, ışık nereden geliyordu, söz mü önce geldi hareket mi? Bu sorular, okuma tiyatrosu ile sahneleme farkını da aydınlatır. Söz öndeyse kulak konuşur. Hareket öndeyse beden.

Sahneyi çözerken kesin suçlu aramayın. Yönetmen bilerek uzatmış olabilir, oyuncu kaçırmış da olabilir. İkisi de mümkünken birini hemen seçmek, sohbeti mahkemeye çevirir. Mahkeme, merdivende kurulmasın.

Anlamadığınız yer

Anlamadığınız sahneyi utanç diye yutmayın. Yutulan sahne, evde daha büyük bir boşluk olur. Anlamadım deyin. Karşı taraf anladıysa anlattığı yere bakın. Anlattığı, sizin görmediğiniz bir bakış olabilir. Olmayabilir de. Olmayınca onun çözümünü doğru ilan etmek zorunda değilsiniz.

Perde arasında tuttuğunuz soru, çıkışta da işe yarar. Soru kapandıysa söyleyin. Kapanmadıysa kapanmamış haliyle bırakın. Her soru o gece cevap istemez.

Kalabalık sohbet

Üç kişiden fazla olunca söz dağılır. Dağılınca herkes kendi hükmünü bağırır. Bir tur koyun. Herkes tek sahne söylesin, sonra ortak olanı bulun. Ortak yoksa da tur bitmiş sayılır. Bitmiş tur, kazanılmış bir tartışmadan daha tok olabilir.

Spoiler diye henüz izlememiş birine son sahneyi anlatmayın. Anlatacaksanız önce sorun. Sormadan anlatmak, sizin çözümünüzü onun ilk bakışının önüne koyar.

Eve kalınca

Sohbet bitince bir cümle deftere yazın. Şu kapıda şu sustu. Cümle, ertesi günkü yazıdan daha size ait kalır. Yazı okunacaksa da önce bu cümle durulsun. Durulan cümle, başkasının sıfatına hemen teslim olmaz.

Aynı oyunu başka bir kadroyla görürseniz eski cümleyi yanına koyun. Koyunca fark, hafızanın oyunu değil, temsilin değiştiği yer olur.

Sık sorulan sorular

Çıkışta konuşmak mahcup eder mi? Hayır. Tek bir sahneyi konuşmak seyirciliğin parçasıdır. Hükmü ilk cümleye kilitlemek ise sahneyi kapatır.

Anlamadıysam susmalı mıyım? Susmayın. Anlamadığınız yeri söyleyin. Karşı tarafın çözümü size uymayabilir. Uymaması, sohbeti bozmaz.

Bütün oyun çözülmeli midir? Hayır. Bir an yeter. Bütünü özetlemek, hem sonu hem ayrıntıyı ezer.