Sokak performansını izleme adabı

Sokak performansı, bilet gişesi olmayan bir dairedir. Biri çalar, biri durur, biri yalnızca geçerken bakar. Bu serbestlik, kuralsızlık değildir. Daire, seyircinin bedeniyle kurulur. Kapatan, çalanın emeğini de yanındakinin bakışını da keser. Açık durmak, alkış kadar işe yarar.

Nerede durmalı

Ön sıra herkesindir ve hiç kimsenin mülkü değildir. İlk gelen biraz önde durabilir. Dururken omzunu tam ortaya kilitlememelidir. Yarım adım yana çekilmek, arkadaki çocuğun da görmesini sağlar. Görmeyen çocuk huysuzlanır, huysuzluk performansı böler.

Çantanızı yere, dairenin içine bırakmayın. Ayakların arasındaki boşluk, bir başkasının geçişidir. Festival gönüllüsü yolu tarif ederken siz o yolu çantayla kapatırsanız tarif boşa gider. Çanta omuzda kalsın ya da dairenin dışında dursun.

Şapka ve para

Birçok performansta şapka, kutu ya da açık bir kılıf vardır. Bu, zorunlu bilet değildir. Beğendiyseniz ve imkânınız varsa sessizce bırakın. Bırakırken gösterinin en ince anını seçmeyin. Bir parça bitsin, alkış gelsin, sonra eğilin. Eğilmek, sahnenin ortasına yürümek değildir.

Para yoksa bakmak da meşrudur. Utançla kaçmak ya da bütün parçayı sırtınız dönük dinlemek başka. Bir parça durup sonra çekilmek, hem emek hem sizin sınırınız için daha dürüsttür. Zorunlu bağış diye bastıran bir düzen varsa uzaklaşabilirsiniz. Baskı, sokak sanatının inceliği değildir.

Süre ve geçiş

Sokak, salon gibi kapıyı kapatmaz. İnsan geçer, bebek ağlar, satıcı seslenir. Sanatçı bu gürültünün içindedir. Seyirci olarak üstüne bir de kendi yorumunuzu bağırarak eklemeyin. Fısıltı da birikir. Yanınızdakine parçayı anlatmak, çalgının üstüne biner.

Bir parça bitince kalabilirsiniz. Üç parça sonra yolunuz varsa usulca çıkın. Çıkış, dairenin arasından iterek olmasın. Arkadan dolanın. Açık hava film gecesinde battaniye yer tutar. Sokakta yer, bedeninizdir. Beden kalkınca yer de açılır.

Fotoğraf ve çocuk

Fotoğraf çekmek çoğu sokak performansında yaygındır. Flaş, yüzün yakınına tutulan telefon ve dairenin içine çömelmek ise yayılmamalıdır. Bir kare yeter. Kare için çocuğu öne itin, itmeyin. Çocuk kendi boyundan baksın. Yetmiyorsa kucağa alın, sanatçının ayağına kadar sokulmayın.

Kayda alınan ses, evde yeniden dinlenecek bir albüm değildir. Kısa bir hatıra ile bütün gösteriyi kaydetmek farklıdır. Bütün kayıt, hem sanatçının hem yanınızdakinin payını aşar. Emin değilseniz çekmeyin, durun.

Bittiğinde

Alkış kısa ve yerinde olsun. Bağırmak, yan sokaktaki başka bir performansı da örter. Festival alanındaysanız bir sonraki daireye koşmadan önce bunu düşünün. Sanatçı selam veriyorsa selamı telefonun arkasından değil, yüzünüzle alın.

Beğenmediyseniz dairenin içinde alay etmeyin. Çıkın. Alay, emeği düzeltmez. Düzeltmek istiyorsanız ve bir düzen varsa bunu görevliye, bağırmadan söyleyin. Sokak, her eleştiriyi anında sahneye çıkarma yeri değildir.

Sık sorulan sorular

Para bırakmak zorunda mıyım? Hayır. Beğeni ve imkân varsa sessizce bırakılır. Baskı varsa uzaklaşmak da bir seçimdir.

Ön sıra benim mi olur? Olmaz. Görüşü kapatmadan durun. Çocuk ve arkadan gelen için bir omuz boşluğu bırakın.

Video çekebilir miyim? Kısa bir hatıra ile bütün gösteri aynı şey değildir. Flaş ve dairenin içine çömelmek bakışı keser. Emin değilseniz izleyin.