Dans provasında tekrarın anlamı

Sahnede gördüğünüz akıcı adım, prova odasında birçok kez bölünmüştür. Bölünme, başarısızlık değildir. Aynı hareketi yeniden yapmak, bedenin nereye gideceğini tartışmasız hale getirir. Tartışma bitince sahne, kararı değil, kararı görünmez kılan kolaylığı gösterir. Kolaylık, az emekten değil, tekrardan gelir.

Neden baştan alınır

Bir sekans bozulunca birçok prova başa döner. Başa dönmek, zaman kaybı gibi görünebilir. Oysa hata, çoğu zaman tek bir adımda değil, ondan önceki hazırlıkta başlar. Hazırlığı atlayıp yalnızca düşülen yeri çalışmak, düşüşü yerinde bırakır. Baştan almak, hatanın kökünü de içeri alır.

İzleyici olarak bir provaya kabul edildiyseniz bu dönüşlere sabır gösterin. Her dönüş yeni bir eser değildir. Aynı eserin daha net halidir. Sıkıldınız diye tempoyu bağırarak değiştirmeyin. Oda, sizin seyir sürenize göre ayarlı değildir.

Saymak ve susmak

Prova bazen yüksek sesle sayılır. Bir, iki, üç. Sayı, müziğin yokluğunda iskelettir. Müzik gelince sayı susar ama bedende kalır. Kalmazsa adım erken ya da geç düşer. Halk oyunundaki tekrar seyirciye de bulaşır. Prova odasında ise sayı, önce dansçının kendi kulağı içindir.

Suskun prova da vardır. Göz, karşıdaki bedenin nefesine bakar. Bakış, sayının yerini tutabilir. Tutmuyorsa biri yeniden sayar. Yeniden saymak ayıp değildir. Ayıp, yanlış yerde ısrar edip grubu dağıtmaktır.

Yorgunluk ve sınır

Tekrar, bedeni ısıtır ve bir noktadan sonra yorar. Yorgun adım, öğrenilmiş adımı da bozar. Bu yüzden mola, tembellik değil, düzeltmenin parçasıdır. Su, oturma ve kısa bir sessizlik, sonraki tekrarı daha temiz yapar. Molayı atlamak, emek diye sunulabilir. Sunulsa da kirli tekrarı çoğaltır.

Ağrı ile yorgunluğu ayırmak gerekir. Ağrı, bir eklemin zorlandığını haber verebilir. Haberi yok saymak, sahne gününü de tehlikeye atar. Dansçı değilseniz bu ayrımı başkasına nutuk etmeyin. Görüyorsanız susup yer açın. Yer açmak da bir destektir.

Düzeltme cümlesi

İyi bir düzeltme uzundur diye iyi değildir. Şu adım erken, şu omuz yüksek, gibi kısa cümleler bedene daha çabuk girer. Uzun bir övgü ya da uzun bir azar, sonraki tekrarın önüne geçer. Bale ile çağdaş dansta dil değişir, düzeltmenin kısalığı ise iki odada da işe yarar.

Seyirciyseniz düzeltmeye katılmayın. Gördüğünüz hatayı prova bitince, istenirse söyleyin. İstenmeden söylemek, odayı iki yönetmene böler. İki yönetmen, adımı netleştirmez.

Sahneye taşınan tekrar

Prova bittiğinde her hata silinmiş olmayabilir. Sahne, kalan hatayı bazen gizler, bazen büyütür. Işık ve kostüm, prova odasının çıplaklığından farklıdır. Farka kızmak yerine, tekrarın neyi garanti ettiğini görün. Garanti, kusursuzluk değil, bedenin nereden başlayacağını bilmesidir.

Bir gün prova izlediyseniz o akşamki gösteride tek bir geçişi arayın. Prova odasında bölünen yer, sahnede bölünmeden geçiyor mu? Geçiyorsa tekrar işini yapmıştır. Geçmiyorsa de o akşamın hali vardır: zemin, nefes, heyecan. Hepsini tembellik diye kapatmayın.

Sık sorulan sorular

Aynı adımı çok tekrarlamak yaratıcılığı öldürür mü? Öldürmek zorunda değildir. Tekrar, bedenin kararı tartışmadan bulmasını sağlar. Yaratıcılık, bu kararın üstünde nefes alacak yer bulur.

Prova izlemek gösterinin sürprizini bozar mı? Biraz değiştirir. Bölünen adımı görürsünüz. Akşam o adımın birleşmesini görmek, sürprizin başka bir halidir.

Ağrı varken devam edilmeli midir? Yorgunluk ile ağrı aynı şey değildir. Ağrı, zorlanan bir yeri haber edebilir. Haberi yok saymak, sonraki günü de zorlar.