Sergide not almak, telefonun fotoğrafından başka bir iştir. Fotoğraf her şeyi toplar ve akşam hiçbirini ayırmaz. Eskiz defteri ise az şey seçer: bir çizgi, bir kelime, bir soru. Çizmek için ressam olmak gerekmez. Kötü bir çizgi bile, gözün nerede durduğunu hatırlatır. İyi bir cümle ise duvar yazısının yerine geçer.

Ne çizmeli

Bütün salonu küçültüp sayfaya sığdırmaya çalışmayın. Bir eserin dış hattını, bir pencerenin yerini ya da kalabalığın akışını seçin. Oran tutmasa da olur. Tutmayan oran, sizin o anki aceleğinizi de kaydeder. Kayıt, sınav kâğıdı değildir.

Kalem ince olsun, silgi şart değil. Silmek, ilk bakışı yok eder. Yanlış çizginin üstüne ikinci bir çizgi koyun. İkisi birlikte, gözün düzelttiği yolu gösterir. Etikette okuduğunuz malzemeyi de kenara yazın. Çizgi, mermer ile alçıyı tek başına ayırt etmeyebilir.

Kelime ile çizgi

Her şey çizilmez. Bir ses, bir koku, bir kalabalık cümle ister. Sayfanın altına tek satır bırakın: bu salonda ışık soldan geliyor. Satır, eskizin nefesidir. Uzun paragraf yazarsanız gezmeyi bırakır, oturup kompozisyon kurarsınız. Oturmak da meşrudur. Yine de her eserin önünde oturmak turu kilitler.

Beğenmediğiniz eseri de not edin. Yalnızca güzel bulduğunuzu çizmek, defteri broşüre çevirir. Takıldığınız biçimi bir kelimeyle işaretleyin. Takılmak, çağdaş sanat karşısında soru sormanın defterdeki halidir.

Kalabalıkta yer

Defteri eserin tam önünde açmak, başkasının bakışını keser. Bir adım yana çekilin. Duvara yaslanmayın. Küçük bir defter, büyük bir eskiz tahtasından daha az yer kaplar. Sergi bunu ister.

Kalem sesi bazı salonlarda duyulur. Çok sert bastırmayın. Konuşarak çizmek, hem yanınızdakini hem sizi böler. Çizgi bitsin, cümle sonra gelsin. Grup halindeyseniz herkes aynı eseri çizmek zorunda değildir. Çıkışta sayfaları yan yana koymak, tek bakışın göremediğini gösterir.

Akşam açmak

Defter sergide değil, evde işe yarar. Aynı gün açın. Ertesi hafta açılırsa sayfa yabancılaşır. Açınca tek soru sorun: bu çizgi hangi esere aitti? Cevap yoksa altına bir ipucu ekleyin. İpucu yoksa o sayfa yalnızca bir el alıştırması olarak kalsın. Onu da atmayın.

Fotoğrafla karşılaştırmak serbesttir. Fotoğraf her ayrıntıyı verir, defter seçtiğinizi. İkisi çelişirse çelişki değerlidir. Gözünüz orada değilmiş. Bunu görmek, bir sonraki turda bakışı düzeltir.

Ne biriktirmemeli

Başkalarının eskizini kopyalayıp kendi gezmişiniz gibi tutmayın. Kartpostal yapıştırmak da defterin yerine geçmez. Yapıştıracaksanız yanına kendi bir cümlenizi koyun. Cümle yoksa kartpostal albümdür, gezi defteri değil.

Bitmiş defteri rafa kaldırın. Yeni sergi, eski sayfayı tekrar etmek zorunda değildir. Ara sıra eski bir çizgiye bakmak, aynı hatayı ya da aynı sevdiğiniz köşeyi hatırlatır. Hatırlamak, her salonu aynı tempoda gezmeyi önler.

Sık sorulan sorular

Çizim bilmeden defter tutulur mu? Evet. Çizgi çirkin olabilir. Yanına bir cümle koyunca sayfa hatırlatıcı olur. Amaç sergi değil, bakmaktır.

Fotoğraf yetmez mi? Yetmeyebilir. Fotoğraf her şeyi toplar. Defter az şey seçer. Seçilen, akşam akılda kalır.

Her eseri çizmeli miyim? Hayır. Bir salonda bir sayfa yeter. Çok sayfa, turu oturmaya çevirir.

Adımlar

Bir hat seçin: Bütün salonu değil, bir eserin dış hattını ya da ışığın yönünü çizin.
Tek cümle ekleyin: Sayfanın altına malzemeyi ya da takıldığınız yeri bir satırla yazın.
Aynı gün açın: Akşam sayfaya bakın. Hangi esere ait olduğunu hatırlamıyorsanız bir ipucu ekleyin.